Yapay Zekâya Yazdırdığın Ürün Metni Neden Herkesinkine Benziyor?

Diyelim ki tahin satıyorsun. Akşam dükkânı kapattın, otuz ürünün açıklaması boş duruyor. ChatGPT'yi açıp "tahin için satış yaptıran bir ürün açıklaması yaz" diyorsun. On saniyede şöyle bir metin geliyor:

Özenle seçilmiş susamlardan üretilen tahinimiz, eşsiz lezzeti ve doğal yapısıyla sofralarınıza değer katıyor. Kaliteden ödün vermeden hazırlanan bu özel ürünle kendinizi şımartın.

Düzgün, temiz, yazım hatası yok. Kopyalayıp yapıştırıyorsun. Sorun şu ki bu metinde senin dükkânından hiçbir şey yok. Susamın nereden geldiği yok, nasıl çekildiği yok, kavanozda yağ ayrılınca ne yapılacağı yok. "Tahin" yerine "zeytinyağı" yaz, metin yine çalışır. Rakibin aynı isteği yazsa çok benzer bir metin alabilir.

Bu yazı sana yapay zekâyı bırak demiyor. Yapay zekâ iyi bir yardımcı. Yalnız hangi işi ona bırakıp hangisini kendinde tutacağını bilmen gerekiyor.

Google'ın derdi yapay zekâ değil, boş metin

Çoğu işletme sahibinin aklındaki soru aynı: "Yapay zekâyla yazarsam Google beni cezalandırır mı?" Google'ın üretken yapay zekâ rehberine bakınca cevap evet ya da hayır kadar kısa değil.

Google aynı rehberde yapay zekânın bir konuyu araştırırken ve özgün içeriğe yapı kazandırırken özellikle faydalı olabileceğini söylüyor. Ardından sınırı çiziyor: Kullanıcıya değer katmadan çok sayıda sayfa üretmek, ölçekli içerik kötüye kullanımı politikasını ihlal edebilir. Faydalı içerik rehberi de insan denetimi olmadan yapay zekâyla yığınla metin üretmeyi "çok az emek ya da hiç emek" diye tarif ediyor.

Yani çizgi aracın neresinden yazdığın değil, çıkan metnin müşteriye bir şey katıp katmadığı. Yüzlerce ürüne elden geçirmeden aynı kalıpla metin basmak riskli tarafta duruyor. Bildiklerini yapay zekâya düzenletmek ise rehberin tarif ettiği kullanıma yakın.

Google'ın Mayıs 2026'da yayımladığı yapay zekâ özellikleri rehberi aynı noktaya başka bir yerden geliyor. Rehber, herkesin bildiği şeylere dayanan sıradan içerik ile sıradan bilginin ötesine geçen, deneyime dayalı içeriği ayırıyor ve içeriği konu hakkında bildiklerinle kendinin oluşturmasını öneriyor. Bu konu Türkiye için de güncel: Google'ın AI Modu ve AI Bakışı özellikleri Şubat 2026'da burada da kademeli olarak açılmaya başladı. Genel yaklaşımımızı yapay zekâda görünmenin hilesi yok yazısında anlatmıştık.

Metinler neden birbirine benziyor?

Bunun sebebi kötü niyet değil, makinenin çalışma biçimi. Google'ın rehberi bunu tek cümlede anlatıyor: Üretken modeller bilgiyi bulup getirmez, eğitildikleri veriye dayanarak olası bir kelime dizisini tahmin eder. Olası kelime dizisi de çoğu zaman herkesin yazacağı dizidir. "Özenle seçilmiş" ve "eşsiz lezzet" bu yüzden bu kadar sık karşına çıkıyor.

Bu konuda dikkat çeken bir çalışma Cornell Üniversitesi'nden geliyor. Araştırmacılar yaklaşık yarısı ABD'den, yarısı Hindistan'dan 118 kişiye kültürel konularda yazı yazdırmış. Bir kısmına yapay zekâ destekli otomatik tamamlama vermişler. Yapay zekâ kullanan iki grubun metinleri birbirine yaklaşmış, bu yakınlaşma da çoğunlukla Hint yazım üslubunun aleyhine olmuş. En sevilen yemek sorulunca öneri pizza, bayram sorulunca Noel olmuş.

Çalışma otomatik tamamlama üzerine, Türkçe ürün metni üzerine değil. Bu yüzden sonucu sana birebir uyarlamak doğru olmaz. Ama aklında tutman gereken bir uyarı taşıyor: Yerel ve kişisel ayrıntı kendiliğinden gelmiyor. Sen vermezsen metinden düşüyor. Anadolu'daki bir fırının hikâyesini makinenin kendi kendine bulmasını bekleyemezsin.

Boş metnin asıl bedeli: Müşteri cevabını bulamıyor

Mesele yalnız Google değil. Dükkânda müşteri ürünü eline alır, sana sorar. İnternette bunların hiçbiri yok. E-ticaret araştırmaları yapan Baymard'ın ürün açıklamaları incelemesi bunu açıkça söylüyor: Çevrimiçi alışverişte ürün açıklaması çoğu zaman tek bilgi kaynağı.

Aynı incelemeye göre aradığı bilgiyi bulamayan kullanıcıların bir kısmı hızla başka ürüne ya da başka siteye geçiyor. Birden fazla yetersiz açıklama gören kullanıcı, sitedeki bilgilerin genelini de zayıf sayabiliyor. Eksik bilgi yanlış varsayıma, hayal kırıklığına ve gereksiz iadeye de yol açabiliyor. Baymard'ın incelemesi 2021 tarihli ve büyük e-ticaret siteleri üzerine, ama bir mobilyacının ya da fırıncının sayfası için de mantığı aynı.

Bir mobilyacı düşün. "Şık tasarımıyla evinize değer katan sağlam sehpa" müşteriye hiçbir şey söylemiyor. Müşterinin aklındaki sorular başka: Yüksekliği koltuğuma uyar mı, üstüne sıcak bardak koyabilir miyim, kurulu mu geliyor, asansöre sığar mı? Bu soruların cevabı metinde yoksa müşteri ya sana yazar ya da kapatıp gider. Kayıp 99 yazısındaki "ikna oldu mu?" sorusu tam olarak burada yanıtlanıyor.

Yapay zekâ senin adına söz verebilir

Bir risk daha var. Makine bilgiyi tahmin ettiği için, hiç söylemediğin bir şeyi de yazabilir. "%100 doğal", "katkısız", "el yapımı", "aynı gün kargo" gibi ifadeler kulağa hoş geldiği için metne sızabiliyor. Google rehberde yapay zekâ içeriğinin yayımlanmadan önce elle kontrol edilmesini istiyor. Sayfa başlığı ve arama sonucunda görünen açıklama gibi alanlar da buna dahil.

Metni yapay zekâ yazmış olsa da söz senin. Müşteri kavanozu açtığında karşısında ChatGPT yok, sen varsın. 1 Ağustos'ta değişen reklam kurallarını anlattığımız üstü çizili fiyat yazısının ortak fikri de buydu: İddia ettiğin şeyi doğrulayabilmen gerekiyor. Belgen ya da kanıtın olmayan bir ifadeyi metinden çıkar.

Ürünlerini Google Merchant Center'a yüklüyorsan ayrıca bir kural var: Google'ın rehberine göre yapay zekâyla üretilen başlık ve açıklama gibi ürün verilerinin ayrıca belirtilmesi gerekiyor. Oradaki ayarları kontrol etmekte fayda var.

Önce sen konuş, sonra o yazsın

Çözüm sırayı değiştirmek. Yapay zekâdan bilgi isteme, ona bilgi ver. Düzeni basit:

1. Ürünü eline al, telefona konuş. Üç dakika yeter. Bunu nasıl yapıyorsun? Müşteri en çok neyi soruyor? Kime uygun değil? Neyle karıştırılıyor? Şikâyet gelirse ne için geliyor?
2. Kendi sesinden örnek ver. Müşteriye yazdığın gerçek üç mesajı al, isimleri çıkar, ona göster. Marka sesi dediğimiz şey zaten bu: Dükkânda nasıl konuşuyorsan.
3. Sınırı çiz. Aşağıdaki gibi bir istek yaz.
4. Çıkan metni sesli oku. Dükkânda müşteriye böyle söylemeyeceğin cümleyi değiştir.
5. Rakip testini yap. Metne rakibinin adını koy. Her cümle hâlâ doğruysa o metin henüz senin değil.

Üçüncü adımdaki istek şöyle olabilir:

Aşağıdaki notlardan bir ürün açıklaması yaz. Yalnız notlardaki bilgileri kullan, yeni bilgi ekleme. Eksik gördüğün şeyi uydurma, bana soru olarak sor. "Eşsiz", "özel", "özenle" gibi sözcükleri kullanma. Örnek mesajlarımdaki gibi, sade ve "sen" diye yaz.

Baştaki tahin için sonuç şuna benzeyebilir. Bu yalnız bir örnek, doğrusu senin notlarından çıkar:

Susamı taş değirmende, küçük partiler hâlinde çekiyoruz. Katkı koymadığımız için kavanozda zamanla yağ ayrılır. Bu bozulma değil, karıştırman yeterli. Kavurması orta, çok koyu tahin seviyorsan sana hafif gelebilir. Pekmezle kahvaltıda, bir de irmik helvasında kullanıyoruz.

Bu metnin parlak bir yanı yok. Ama müşterinin aklındaki üç soruya cevap veriyor, iade sebebi olabilecek bir konuyu baştan anlatıyor ve başka dükkâna kolay kolay uymuyor.

Üç yüz ürünüm var, ne yapayım?

Hepsini bir akşamda yazma. En çok satan ya da en çok soru alan on ürünle başla. Kargo, iade, saklama gibi ortak bilgileri tek bir yerde topla, her ürüne kopyalama. Haftada birkaç ürün eklemek, yüzlerce sayfayı elden geçirmeden yayımlamaktan daha güvenli bir yol. Az ama senin olan metin, çok ama kimsenin olmayan metinden daha çok iş görür.

Bu akşam tek bir şey yap

En çok sattığın ürünün sayfasını aç. Açıklamaya rakibinin adını koyup baştan oku. Metin hâlâ doğruysa, müşterin seni rakibinden ayıracak bir şey bulamıyor demektir. Yapay zekâyı kapatma. Yalnız ona bir kere dükkânını anlat.